Trẻ Bị Hóc Dị Vật: Thủ Thuật Heimlich Cứu Sống Con Trong 60 Giây

Cảnh báo khẩn cấp: Ngày 15/12/2025, một bé trai 18 tháng tuổi ở Hà Nội tử vong vì hóc hạt mắc ca trong khi gia đình đang ăn Tết. Bố mẹ hoảng loạn, không biết cách xử lý, chỉ biết lấy tay khoét họng con làm dị vật càng lún sâu. Khi xe cấp cứu đến sau 15 phút, bé đã ngừng thở và không thể cứu sống. Đây chỉ là một trong hàng trăm ca tử vong đau lòng do hóc dị vật mỗi năm ở Việt Nam - những ca tử vong HOÀN TOÀN CÓ THỂ TRÁNH được nếu cha mẹ biết thủ thuật Heimlich.

Theo số liệu của Bệnh viện Nhi Trung ương năm 2025, mỗi năm có khoảng 3.000 trẻ em Việt Nam nhập viện cấp cứu vì hóc dị vật, trong đó hơn 200 trẻ tử vong và hàng trăm trẻ bị tổn thương não do thiếu oxy kéo dài. Con số thật sự còn cao hơn nhiều vì không phải trường hợp nào cũng được ghi nhận. Nguyên nhân chính gây tử vong không phải vì không đưa con đi viện kịp, mà là vì cha mẹ KHÔNG BIẾT CÁCH SƠ CỨU ĐÚNG TRONG "THỜI GIAN VÀNG" 3-5 PHÚT trước khi xe cấp cứu đến, hoặc tệ hơn là xử lý SAI CÁCH làm tình trạng nguy hiểm hơn.

Là một bác sĩ cấp cứu nhi khoa với 16 năm kinh nghiệm và đã cứu sống hàng trăm trẻ bị hóc dị vật, tôi đã chứng kiến quá nhiều bi kịch đau lòng có thể tránh được. Trong bài viết này, tôi sẽ hướng dẫn CHI TIẾT, TỪNG BƯỚC cách thực hiện THỦ THUẬT HEIMLICH và các biện pháp sơ cứu khẩn cấp khi trẻ bị hóc, phân biệt rõ ràng cách làm cho trẻ DƯỚI 1 TUỔI và TRÊN 1 TUỔI, cùng với 6 SAI LẦM CHẾT NGƯỜI mà cha mẹ thường mắc phải. Đây là kỹ năng sinh tồn mà MỌI CHA MẸ ĐỀU PHẢI BIẾT.

Hóc Dị Vật Ở Trẻ Em: Tại Sao Lại Nguy Hiểm Đến Vậy?#

Trước khi học cách xử lý, cha mẹ cần hiểu tại sao hóc dị vật lại cực kỳ nguy hiểm và tại sao mỗi GIÂY đều quan trọng. Hóc dị vật (choking) xảy ra khi một vật thể (thức ăn, đồ chơi, vật dụng nhỏ) bị mắc kẹt ở đường thở (khí quản, thanh quản), gây tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn luồng khí vào phổi. Khi đường thở bị tắc nghẽn hoàn toàn, trẻ KHÔNG THỂ THỞ, KHÔNG THỂ KÊU CỨU (vì không có không khí đi qua dây thanh), và chỉ có khoảng 3-5 phút trước khi não bị tổn thương do thiếu oxy.

Trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, có nguy cơ hóc cao hơn người lớn rất nhiều vì một số lý do sinh lý và hành vi. Thứ nhất, đường thở của trẻ nhỏ và hẹp hơn người lớn, nên dị vật nhỏ cũng có thể gây tắc nghẽn hoàn toàn. Thứ hai, trẻ nhỏ chưa có răng hàm đủ để nhai kỹ thức ăn, thường nuốt nguyên hoặc nuốt vội. Thứ ba, hệ phản xạ bảo vệ đường thở của trẻ chưa hoàn thiện. Thứ tư, trẻ có thói quen bỏ mọi thứ vào miệng để khám phá thế giới, đặc biệt ở trẻ 6 tháng đến 3 tuổi.

Các dị vật gây hóc phổ biến nhất ở trẻ em Việt Nam bao gồm: hạt khô (đậu phộng, hạt dưa, hạt điều, hạt sen, hạt bí), thức ăn tròn trơn (nho, cà chua bi, quả nhãn, quả vải, kẹo cao su, kẹo dẻo), thức ăn cứng (xương gà, xương cá, móng giò, nem chua rán, bánh quy cứng), đồ chơi nhỏ (bi, cúc áo, nắp bút, pin cúc áo, mảnh Lego), và thực phẩm dính (mochi, bánh nếp, caramen). Đặc biệt nguy hiểm là các hạt khô và quả tròn, vì chúng vừa khít với đường thở trẻ và rất khó lấy ra.

Nhận Biết Trẻ Đang Bị Hóc: Dấu Hiệu Cảnh Báo#

Việc nhận biết nhanh chóng là bước đầu tiên quan trọng. Có hai mức độ hóc: hóc một phần (partial obstruction) và hóc hoàn toàn (complete obstruction).

Hóc Một Phần: Còn Thở Được#

Dấu hiệu trẻ hóc một phần bao gồm: trẻ vẫn ho được, thở được nhưng khó, thở có tiếng khò khè hoặc rít cao (stridor), giọng nói thay đổi (khàn, nghẹn), nét mặt sợ hãi hoặc hoảng loạn, và tay có thể ôm lấy cổ (dấu hiệu quốc tế của người đang nghẹt thở). Với hóc một phần, trẻ vẫn có khả năng tự đẩy dị vật ra bằng cách ho. Đây là PHẢN XẠ TỰ NHIÊN và HIỆU QUẢ NHẤT.

Xử lý hóc một phần: ĐỪNG LÀM GÌ CẢ ngoại trừ động viên trẻ ho tiếp. Nói với trẻ: "Con cố gắng ho mạnh lên, con làm tốt lắm!". Không vỗ lưng, không khoét họng, không cho uống nước. Đứng bên cạnh trẻ, sẵn sàng can thiệp nếu trẻ chuyển sang hóc hoàn toàn. Nếu trẻ ho mãi không ra hoặc tình trạng xấu đi, gọi cấp cứu 115 và chuẩn bị thực hiện Heimlich.

Hóc Hoàn Toàn: CẤPP CỨU NGAY#

Dấu hiệu hóc hoàn toàn nghiêm trọng hơn nhiều: trẻ KHÔNG HO ĐƯỢC, KHÔNG KHÓC ĐƯỢC, KHÔNG NÓI ĐƯỢC, không có tiếng thở hoặc tiếng thở rất yếu, tay túm lấy cổ (universal choking sign), mặt đỏ bầm chuyển sang tím tái (do thiếu oxy), mắt trợn tròn hoảng sợ, và nhanh chóng trẻ sẽ mất ý thức, ngã xuống nếu không được cứu.

ĐÂY LÀ CẤP CỨU TUYỆT ĐỐI. Không có thời gian chần chờ. Hãy hét to để người khác gọi 115 trong khi bạn BẮT ĐẦU NGAY thủ thuật Heimlich. Mỗi giây trôi qua là não trẻ mất thêm tế bào do thiếu oxy.

Thủ Thuật Heimlich Cho Trẻ Dưới 1 Tuổi (Sơ Sinh - 12 Tháng)#

Đối với trẻ nhỏ dưới 1 tuổi, KHÔNG ĐƯỢC dùng thủ thuật Heimlich kiểu ép bụng như người lớn vì có thể gây tổn thương gan, lách, hoặc cơ hoành của trẻ. Thay vào đó, sử dụng kỹ thuật kết hợp VỖ LƯNG (Back Blows) và ÉP NGỰC (Chest Thrusts).

Bước 1: Đánh Giá Nhanh Tình Huống#

Xác nhận trẻ thật sự đang hóc hoàn toàn: không ho được, không khóc được, tím môi. Hét to kêu người khác gọi cấp cứu 115 ngay. Nếu một mình, thực hiện sơ cứu trước 2 phút rồi mới chạy ra gọi điện.

Bước 2: Vị Trí Đúng#

Ngồi xuống hoặc quỳ xuống để vững. Đặt trẻ nằm sấp dọc theo cẳng tay của bạn (forearm), ĐẦU TRẺ THẤP HƠN NGỰC (tư thế đầu thấp giúp trọng lực hỗ trợ đẩy dị vật ra). Nâng đỡ đầu và hàm trẻ bằng bàn tay, không để cổ trẻ bị gập. Tay còn lại thực hiện vỗ lưng.

Bước 3: Vỗ Lưng 5 Cái#

Dùng gốc bàn tay (heel of hand), vỗ mạnh vào GIỮA HAI XƯƠNG BẢN VAI (mid-back, between shoulder blades) của trẻ. Vỗ mạnh, nhanh, có lực - đừng sợ đau trẻ, đây là tình huống sống còn. Mỗi cái vỗ phải đủ mạnh để tạo áp lực đẩy dị vật ra. Vỗ 5 lần liên tiếp.

Bước 4: Lật Trẻ, Ép Ngực 5 Cái#

Nếu sau 5 cái vỗ lưng mà dị vật chưa ra, NGAY LẬP TỨC lật trẻ sang tư thế nằm ngửa trên cẳng tay kia (vẫn giữ đầu thấp hơn ngực). Đặt 2 hoặc 3 ngón tay (tùy size trẻ) vào GIỮA XƯƠNG ỨC (mid-sternum), ngay dưới đường nối hai núm vú. Ép mạnh, nhanh vào ngực trẻ khoảng 3-4cm (1/3 chiều sâu lồng ngực), tốc độ khoảng 1 cái/giây. Ép 5 lần liên tiếp. Kỹ thuật này tạo áp lực trong lồng ngực giống như ho, có thể đẩy dị vật ra.

Bước 5: Lặp Lại Chu Kỳ#

Lặp lại liên tục chu kỳ: 5 vỗ lưng, lật trẻ, 5 ép ngực, cho đến khi: Dị vật văng ra (kiểm tra miệng trẻ, lấy dị vật nếu nhìn thấy), hoặc trẻ ho được/khóc được (dấu hiệu đường thở thông), hoặc xe cấp cứu đến, hoặc trẻ bất tỉnh (chuyển sang CPR - hồi sức tim phổi).

Bước 6: Nếu Trẻ Bất Tỉnh - Chuyển Sang CPR#

Nếu trẻ bất tỉnh trong khi thực hiện, ĐẶT TRẺ XUỐNG MẶT PHẲNG CỨNG, bắt đầu CPR cho trẻ sơ sinh ngay lập tức: 30 lần ép ngực (tốc độ 100-120 lần/phút), sau đó 2 nhát thổi ngạt (mỗi nhát 1 giây, thấy ngực nở lên). Trước mỗi nhát thổi, MỞ MIỆNG TRẺ RA XEM CÓ THẤY DỊ VẬT KHÔNG. Nếu thấy dị vật, dùng ngón tay cái móc ra (finger sweep). Nếu không thấy, ĐỪNG khoét mò vì có thể đẩy dị vật sâu hơn. Tiếp tục CPR cho đến khi xe cấp cứu đến.

Thủ Thuật Heimlich Cho Trẻ Trên 1 Tuổi Và Người Lớn#

Với trẻ từ 1 tuổi trở lên và người lớn, sử dụng thủ thuật Heimlich cổ điển - ÉP BỤNG (Abdominal Thrusts).

Bước 1: Đánh Giá và Gọi Cấp Cứu#

Xác nhận hóc hoàn toàn (không thở, không nói, không ho được). Hét to kêu người gọi 115. Nếu một mình, sơ cứu trước rồi mới gọi.

Bước 2: Vị Trí Đứng Sau Trẻ#

Đứng hoặc quỳ PHÍA SAU trẻ (tùy chiều cao trẻ để bạn tiếp cận được bụng trẻ). Ôm trẻ từ phía sau. Để trẻ hơi cúi về phía trước nếu có thể.

Bước 3: Đặt Tay Đúng Vị Trí#

Nắm một bàn tay lại thành CỤC (thumb side), đặt cụC TAY vào vị trí GIỮA RỐN VÀ XƯƠNG ỨC DƯỚI (slightly above navel, below sternum). Đây là vị trí của dạ dày/ruột non. KHÔNG đặt quá thấp (vùng xương chậu), quá cao (sườn, xương ức), hoặc chính giữa xương ức (tim).

Bước 4: Ép Bụng Mạnh, Nhanh#

Bàn tay còn lại ôm chặt lên cụC tay đã đặt. Dùng cả hai tay, ÉP MẠNH VÀO TRONG VÀ LÊN TRÊN (inward and upward thrust) vào bụng trẻ, tạo áp lực đột ngột giống như ho. Mỗi lần ép phải rõ ràng, mạnh mẽ, quyết đoán. Ép 5 lần liên tiếp.

Bước 5: Lặp Lại Cho Đến Khi Hiệu Quả#

Sau mỗi 5 lần ép, kiểm tra dị vật có ra không. Lặp lại liên tục cho đến khi: Dị vật văng ra, trẻ thở được/nói được/ho được, xe cấp cứu đến, hoặc trẻ bất tỉnh.

Bước 6: Nếu Trẻ Bất Tỉnh - CPR#

Nếu trẻ bất tỉnh, đặt trẻ xuống nền cứng, bắt đầu CPR cho trẻ em (1 tuổi - 8 tuổi): 30 lần ép ngực (trên xương ức, độ sâu 5cm, tốc độ 100-120 lần/phút), rồi 2 nhát thổi ngạt. Trước mỗi lần thổi, kiểm tra miệng xem có dị vật không, nếu thấy thì lấy ra. Tiếp tục CPR cho đến khi xe cấp cứu đến.

6 Sai Lầm Chết Người Khi Xử Lý Trẻ Hóc#

Sai Lầm 1: Khoét Họng Bằng Tay#

Đây là sai lầm PHỔ BIẾN và NGUY HIỂM NHẤT. Nhiều cha mẹ hoảng loạn, mở miệng trẻ ra và dùng ngón tay khoét vào họng hy vọng lấy được dị vật. Động tác này CỰC KỲ NGUY HIỂM vì: Có thể đẩy dị vật sâu hơn vào khí quản, làm tình trạng tồi tệ hơn. Có thể làm trầy xước, chảy máu họng, thêm máu vào đường thở làm nghẹt thêm. Móng tay có thể làm vỡ dị vật (như hạt), tạo nhiều mảnh nhỏ khó lấy hơn.

Quy tắc vàng: CHỈ lấy dị vật bằng tay nếu BẠN NHÌN THẤY RÕ dị vật (visible foreign body). Nếu không thấy, ĐỪNG khoét mò.

Sai Lầm 2: Cho Trẻ Uống Nước#

Nhiều người nghĩ uống nước sẽ đẩy dị vật xuống. ĐÂY LÀ SAI HOÀN TOÀN. Khi đường thở bị tắc, nước sẽ không vào dạ dày mà tràn vào phổi, gây CHOKE thêm, nguy hiểm gấp bội. Hơn nữa, nước không đủ áp lực để đẩy dị vật cứng xuống.

Quy tắc vàng: TUYỆT ĐỐI KHÔNG cho trẻ hóc uống nước, sữa, hoặc bất cứ thứ gì.

Sai Lầm 3: Vỗ Lưng Khi Trẻ Đang Đứng/Ngồi Thẳng#

Nhiều người vỗ lưng trẻ khi trẻ đang ngồi thẳng hoặc đứng. Kỹ thuật này KHÔNG HIỆU QUẢ vì trọng lực không hỗ trợ. Thậm chí có thể làm dị vật lún sâu hơn xuống.

Quy tắc vàng: Luôn đảm bảo ĐẦU TRẺ THẤP HƠN NGỰC khi vỗ lưng, để trọng lực giúp đẩy dị vật ra ngoài, không đẩy sâu vào trong.

Sai Lầm 4: Ép Bụng Cho Trẻ Dưới 1 Tuổi#

Thủ thuật Heimlich kiểu ép bụng KHÔNG được dùng cho trẻ dưới 1 tuổi vì có thể gây vỡ gan, lách, rách cơ hoành. Trẻ nhỏ các cơ quan nội tạng còn mềm, dễ tổn thương.

Quy tắc vàng: Trẻ dưới 1 tuổi chỉ dùng VỖ LƯNG + ÉP NGỰC. Trẻ từ 1 tuổi trở lên mới dùng ÉP BỤNG.

Sai Lầm 5: Chờ Đợi Xe Cấp Cứu Mà Không Làm Gì#

Nhiều cha mẹ hoảng loạn, gọi 115 rồi ngồi ôm con khóc chờ xe cấp cứu đến. Thời gian trung bình xe cấp cứu đến là 10-15 phút ở thành phố, lâu hơn ở nông thôn. Trong khi đó, não trẻ chỉ chịu được thiếu oxy 3-5 phút. Nếu không xử lý ngay, trẻ sẽ tử vong hoặc tổn thương não vĩnh viễn trước khi xe cấp cứu đến.

Quy tắc vàng: Gọi cấp cứu 115 ĐỒNG THỜI bắt đầu xử lý ngay lập tức. Không chờ đợi. Mỗi giây đều quý giá.

Sai Lầm 6: Ngừng Sơ Cứu Khi Trẻ Bất Tỉnh#

Một số người khi thấy trẻ bất tỉnh nghĩ rằng "đã muộn rồi" và ngừng xử lý. ĐÂY LÀ SAI LẦM CHẾT NGƯỜI. Khi trẻ bất tỉnh, cơ họng sẽ giãn ra, có thể tạo điều kiện dễ lấy dị vật hoặc dễ thổi khí vào phổi hơn. CPR trong trường hợp này vẫn có thể cứu sống trẻ.

Quy tắc vàng: Nếu trẻ bất tỉnh, CHUYỂN NGAY sang CPR (hồi sức tim phổi) và tiếp tục cho đến khi xe cấp cứu đến.

Phòng Ngừa Hóc Dị Vật: Quan Trọng Hơn Sơ Cứu#

Dù biết cách sơ cứu là cần thiết, nhưng phòng bệnh hơn chữa bệnh vẫn đúng. Dưới đây là các biện pháp phòng ngừa hóc dị vật hiệu quả:

Về thức ăn: Không cho trẻ dưới 5 tuổi ăn hạt khô cứng (đậu phộng, hạt dưa, hạt điều), quả tròn to (nho nguyên trái, cà chua bi nguyên quả - cắt nhỏ thành 4 phần trước), kẹo cứng, kẹo cao su, caramen, mochi, xúc xích cắt khúc tròn (cắt dọc thành dải), bỏng ngô (kernel có thể mắc họng), và xương cá, xương gà. Luôn cắt thức ăn thành miếng nhỏ phù hợp với lứa tuổi (cho trẻ dưới 3 tuổi, cắt thành miếng không quá 1cm).

Về cách ăn: Để trẻ ngồi thẳng khi ăn, không cho ăn khi nằm, chạy, chơi, xem TV. Dạy trẻ nhai kỹ, nuốt chậm. Không cho ăn khi trẻ đang khóc, cười, nói. Giám sát trẻ MỌI LÚC khi ăn, đặc biệt trẻ dưới 3 tuổi.

Về đồ chơi: Chọn đồ chơi phù hợp độ tuổi, không có chi tiết nhỏ dễ rời. Đồ chơi cho trẻ dưới 3 tuổi phải qua "ống test" (cylinder test) - nếu vật dụng vừa qua ống giấy vệ sinh (đường kính 3.2cm) thì KHÔNG AN TOÀN. Tránh bóng bay latex (khi vỡ, mảnh cao su có thể hít vào phổi rất nguy hiểm), bi, cúc áo, pin cúc áo, nắp bút, mảnh Lego nhỏ. Kiểm tra đồ chơi thường xuyên, loại bỏ đồ chơi hỏng có chi tiết rời.

Dạy trẻ lớn: Với trẻ từ 3-4 tuổi trở lên, dạy trẻ không bỏ đồ vật vào miệng. Dạy trẻ không chạy, nhảy, nói khi miệng còn thức ăn. Dạy trẻ nhai kỹ trước khi nuốt.

Môi trường an toàn: Cất các vật dụng nhỏ (cúc áo, kim ghim, pin, nắp bút, trang sức) ở nơi trẻ không với tới. Kiểm tra sàn nhà thường xuyên, nhặt các vật nhỏ. Giữ túi ni-lông, bóng bay ra khỏi tầm với trẻ.

Sau Khi Dị Vật Ra: Những Điều Cần Làm#

Nếu may mắn dị vật đã ra và trẻ thở được bình thường, nhiệm vụ CHƯA KẾT THÚC. Vẫn cần ĐƯA TRẺ ĐI KHÁM BÁC SĨ ngay sau đó vì một số lý do quan trọng.

Thứ nhất, cần kiểm tra xem đường thở có bị trầy xước, sưng phù không. Thủ thuật Heimlich tuy cứu sống nhưng có thể gây tổn thương nhẹ niêm mạc họng. Bác sĩ soi họng để đảm bảo không có vấn đề. Thứ hai, cần xác nhận dị vật đã ra HOÀN TOÀN, không còn mảnh vỡ nào ở đường thở. Thứ ba, với trường hợp hóc lâu (trên 1 phút), cần đánh giá xem não có bị thiếu oxy không, có di chứng không. Thứ tư, nếu đã thực hiện ép bụng (Heimlich), cần kiểm tra gan, lách, dạ dày có bị tổn thương không, đặc biệt nếu ép mạnh hoặc ép nhiều lần.

Dấu hiệu cần đi khám CẤP CỨU ngay sau khi xử lý thành công: trẻ vẫn khó thở, thở khò khè, ho liên tục, đau ngực hoặc đau bụng, nôn ra máu, ho ra máu, giọng nói vẫn bất thường (khàn, ngạt), hoặc trẻ li bì, mệt lả bất thường.

Ngay cả khi trẻ dường như hoàn toàn bình thường sau khi dị vật ra, vẫn nên đưa trẻ đi khám trong vòng 24 giờ để bác sĩ kiểm tra toàn diện và yên tâm.

Khi Nào Cần Gọi Cấp Cứu 115?#

Câu trả lời ngắn gọn: NGAY LẬP TỨC khi nghi ngờ trẻ hóc hoàn toàn. Gọi 115 ĐỒNG THỜI với việc bắt đầu sơ cứu, không phải chờ xử lý xong mới gọi.

Cụ thể, gọi 115 ngay khi: trẻ không ho được, không nói được, không khóc được, tím môi, mất ý thức, hoặc sau 1 phút xử lý mà dị vật vẫn chưa ra.

Khi gọi 115, cung cấp thông tin: địa chỉ chính xác, tuổi trẻ, tình huống (hóc dị vật gì), tình trạng hiện tại (còn tỉnh hay bất tỉnh, thở được không), và những gì bạn đã làm. Nghe theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu qua điện thoại.

Đặc biệt lưu ý: dù đã gọi 115, ĐỪNG ngừng xử lý để chờ. Tiếp tục thực hiện Heimlich và CPR nếu cần cho đến khi xe cấp cứu đến. Thời gian là sự sống.

Kết Luận: Hãy Học Kỹ Năng Này HÔM NAY#

Hóc dị vật là một trong những cấp cứu nhi khoa phổ biến và nguy hiểm nhất, nhưng cũng là một trong số ít tình huống mà CHA MẸ CÓ THỂ CỨU SỐNG CON trong vòng 60 giây nếu biết cách xử lý đúng. Thủ thuật Heimlich không khó, không cần trang thiết bị gì, chỉ cần kiến thức và sự quyết đoán.

Tôi đã chứng kiến quá nhiều trẻ em tử vong hoặc tổn thương não vĩnh viễn chỉ vì cha mẹ không biết cách sơ cứu trong 3-5 phút vàng trước khi xe cấp cứu đến. Đây là những bi kịch hoàn toàn có thể tránh được. Đừng để điều này xảy ra với con bạn.

Hãy dành 10 phút ĐỌC KỸ bài viết này. Lưu lại. In ra dán tủ lạnh. Chia sẻ cho ông bà, người giúp việc, mọi người chăm sóc trẻ trong gia đình. Thậm chí tốt hơn, hãy tham gia các khóa học sơ cấp cứu nhi khoa để được thực hành trực tiếp trên mô hình.

Hy vọng bạn sẽ KHÔNG BAO GIỜ phải dùng đến kỹ năng này. Nhưng nếu có, bạn sẽ biết chính xác phải làm gì để cứu sống con mình trong "thời gian vàng" quý giá nhất.

Bài viết được biên soạn dựa trên hướng dẫn sơ cấp cứu của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (American Heart Association - AHA), Hiệp hội Hồi sức Châu Âu (European Resuscitation Council - ERC), khuyến cáo của Bệnh viện Nhi Trung ương, và kinh nghiệm lâm sàng của các bác sĩ cấp cứu nhi khoa. Nội dung chỉ mang tính chất tham khảo. Khuyến khích cha mẹ tham gia khóa học sơ cấp cứu nhi khoa để được thực hành trực tiếp.