Trẻ Bị Điện Giật: 4 Bước Sơ Cứu Đúng Chuẩn Y Tế

Bi kịch đau lòng: Ngày 15/11/2025, bé trai 4 tuổi ở Bình Dương tử vong vì chạm vào ổ cắm điện bị hỏng trong khi đang chơi một mình ở phòng ngủ. Khi bà nội phát hiện, cháu đã nằm bất động, tay còn dính vào ổ điện. Hoảng loạn, bà dùng tay trần kéo cháu ra, may mắn lúc đó điện đã ngắt tự động, không thì cả bà cũng bị điện giật. Nhưng đã quá muộn - tim cháu đã ngừng đập. Mặc dù được cấp cứu tích cực nhưng não cháu đã bị tổn thương nặng do thiếu oxy kéo dài, và cháu qua đời sau 3 ngày điều trị.

Theo số liệu của Cục An toàn Lao động - Bộ Lao động Thương binh và Xã hội năm 2025, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 500 vụ tai nạn điện giật với hơn 300 người tử vong, trong đó gần 30% là trẻ em dưới 15 tuổi. Con số thực tế còn cao hơn vì nhiều vụ điện giật nhẹ tại gia đình không được báo cáo. Đau đớn nhất là 90% tai nạn điện giật ở trẻ có thể PHÒNG NGỪA hoàn toàn bằng các biện pháp an toàn đơn giản, và 70% ca tử vong có thể cứu sống nếu cha mẹ biết cách sơ cứu đúng trong "thời gian vàng" 3-5 phút đầu tiên.

Là một bác sĩ cấp cứu với 19 năm kinh nghiệm, tôi đã chứng kiến quá nhiều bi kịch đau lòng về trẻ em bị điện giật, trong đó phần lớn là do thiếu biện pháp phòng ngừa hoặc sơ cứu không đúng cách. Trong bài viết này, tôi sẽ hướng dẫn chi tiết 4 BƯỚC SƠ CỨU ĐÚNG CHUẨN khi trẻ bị điện giật, các SAI LẦM CHẾT NGƯỜI cần tránh, và quan trọng nhất là cách PHÒNG NGỪA 100% để bảo vệ con an toàn.

Điện Giật Là Gì Và Tại Sao Lại Nguy Hiểm Đến Vậy?#

Điện giật (electrocution) xảy ra khi dòng điện đi qua cơ thể con người. Mức độ tổn thương phụ thuộc vào nhiều yếu tố: cường độ dòng điện (Ampere), điện áp (Volt), loại dòng điện (AC/DC), thời gian tiếp xúc, đường đi của dòng điện trong cơ thể, và độ ẩm của da.

Điện giật có thể gây ra nhiều tổn thương nghiêm trọng. Thứ nhất, tim ngừng đập do rối loạn nhịp tim (cardiac arrest). Dòng điện đi qua tim có thể gây rung thất (ventricular fibrillation) - tim co giật vô hiệu quả, không bơm được máu, dẫn đến tử vong trong vài phút nếu không được hồi sức ngay. Thứ hai, ngừng thở do cơ hô hấp co thắt hoặc tổn thương trung tâm hô hấp ở não. Thứ ba, bỏng điện ở điểm tiếp xúc và cả bên trong cơ thể (dòng điện tạo nhiệt khi đi qua mô, "nấu chín" mô từ bên trong). Thứ tư, tổn thương thần kinh và cơ, gãy xương do cơ co thắt mạnh đột ngột. Thứ năm, tổn thương não do thiếu oxy kéo dài nếu tim ngừng đập lâu.

Trẻ em có nguy cơ bị tổn thương nặng hơn người lớn vì da trẻ mỏng hơn, điện trở thấp hơn (dòng điện đi qua dễ dàng hơn), cơ thể nhỏ (dòng điện cùng cường độ gây tổn thương nặng hơn), và tim trẻ nhạy cảm hơn với rối loạn nhịp. Đặc biệt, trẻ nhỏ hay bỏ vật dụng kim loại vào ổ cắm điện, cắn dây điện, hoặc chơi gần thiết bị điện - những hành vi cực kỳ nguy hiểm.

4 Bước Sơ Cứu Đúng Chuẩn Khi Trẻ Bị Điện Giật#

Khi phát hiện trẻ bị điện giật, mỗi GIÂY đều quý giá. Tuy nhiên, TUYỆT ĐỐI KHÔNG được hành động liều lĩnh vì có thể khiến cả bạn cũng bị điện giật. Dưới đây là 4 bước sơ cứu đúng chuẩn y tế:

Bước 1: NGẮT NGUỒN ĐIỆN NGAY LẬP TỨC - Đảm Bảo An Toàn Cho Chính Bạn#

Đây là bước QUAN TRỌNG và NGUY HIỂM NHẤT. TUYỆT ĐỐI KHÔNG chạm vào trẻ khi trẻ vẫn còn tiếp xúc với nguồn điện vì bạn cũng sẽ bị điện giật. Hãy thực hiện theo thứ tự ưu tiên sau:

Ngắt ngay aptomat (cầu dao) hoặc rút phích cắm điện: Đây là cách AN TOÀN NHẤT. Chạy ngay đến tủ điện, ngắt aptomat chính hoặc của khu vực đó. Nếu tai nạn do thiết bị điện cắm phích (quạt, ti vi, sạc điện thoại), RÚT PHÍCH CẮM RA KHỎI Ổ CẮM (dùng tay khô, không chạm vào phần kim loại).

Nếu không thể ngắt điện ngay (ví dụ: dây điện cao thế, không biết vị trí aptomat): Dùng VẬT LIỆU CÁCH ĐIỆN để tách trẻ ra khỏi nguồn điện. Vật liệu cách điện tốt gồm: gỗ khô (gậy gỗ, chổi gỗ, ghế gỗ khô), nhựa khô (ghế nhựa, thớt nhựa), cao su khô (giày cao su, thảm cao su), vải khô dày (chăn khô, áo khoác dày gấp nhiều lớp). TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng vật ướt, kim loại, hoặc tay trần.

Cách tách trẻ ra khỏi nguồn điện: Đứng trên bề mặt khô, cách điện (thảm cao su, ván gỗ, hoặc giày cao su). Dùng vật cách điện (gậy gỗ khô) ĐẨY tay/chân trẻ ra khỏi dây điện hoặc đẩy dây điện ra xa trẻ. ĐỪNG kéo trẻ vì có thể làm trầm trọng thêm tổn thương. Nếu dùng chăn/áo khô, ném chăn lên dây điện để cách ly rồi mới kéo trẻ.

Với điện giật do sét đánh hoặc điện áp cao (đường dây điện cao thế): ĐỪNG tiếp cận. Gọi cấp cứu 115 và điện lực (19001289) ngay. Chỉ tiếp cận khi chuyên gia xác nhận an toàn. Điện áp cao có thể "nhảy" qua khoảng cách vài mét mà không cần tiếp xúc.

Bước 2: Kiểm Tra Tình Trạng Trẻ - Gọi Cấp Cứu 115#

Sau khi đã NGẮT ĐIỆN và an toàn, ngay lập tức kiểm tra tình trạng trẻ và gọi cấp cứu 115 (hoặc nhờ người khác gọi trong khi bạn kiểm tra).

Kiểm tra ý thức: Vỗ nhẹ vào vai trẻ, gọi to tên trẻ: "Con ơi, con nghe bố/mẹ không?". Nếu trẻ đáp ứng (mở mắt, cử động, kêu), chuyển sang bước 3. Nếu trẻ KHÔNG đáp ứng, kiểm tra hô hấp và mạch ngay.

Kiểm tra hô hấp: Ngửa đầu trẻ ra sau nhẹ nhàng (chin lift), nhìn vào ngực trẻ xem có lên xuống không, để tai gần mũi trẻ nghe có tiếng thở không, cảm nhận hơi thở trên má. Kiểm tra trong 10 giây. Nếu trẻ thở bình thường, đặt trẻ nằm nghiêng (recovery position) và chờ cấp cứu. Nếu trẻ KHÔNG THỞ hoặc thở không đều (thở hổn hển), chuẩn bị CPR.

Kiểm tra mạch (chỉ làm nếu bạn được đào tạo): Với trẻ dưới 1 tuổi, sờ động mạch cánh tay (brachial artery) ở mặt trong cánh tay. Với trẻ trên 1 tuổi, sờ động mạch cảnh (carotid artery) ở cổ. Kiểm tra trong 10 giây. Nếu không thấy mạch hoặc không chắc chắn, coi như KHÔNG CÓ MẠCH và bắt đầu CPR ngay.

Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức và thông báo: trẻ bị điện giật, tuổi của trẻ, tình trạng hiện tại (có ý thức không, có thở không, có mạch không), địa chỉ chính xác, số điện thoại liên lạc. Nghe theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu qua điện thoại.

Bước 3: Thực Hiện CPR (Hồi Sức Tim Phổi) Nếu Trẻ Ngừng Tim/Ngừng Thở#

Nếu trẻ KHÔNG THỞ hoặc KHÔNG CÓ MẠCH, bắt đầu CPR NGAY LẬP TỨC. CPR là biện pháp DUY NHẤT có thể giữ trẻ sống sót cho đến khi xe cấp cứu đến. Đây là kỹ năng MỌI CHA MẸ NÊN HỌC và thực hành trên mô hình.

CPR cho trẻ sơ sinh (dưới 1 tuổi): Đặt trẻ nằm ngửa trên bề mặt cứng (sàn nhà, bàn). Đặt 2 ngón tay (trỏ và giữa) vào GIỮA XƯƠNG ỨC, ngay dưới đường nối hai núm vú. Ép nhanh, mạnh xuống khoảng 4cm (1/3 chiều sâu lồng ngực), tốc độ 100-120 lần/phút. Ép 30 lần liên tục. Sau 30 lần ép, thực hiện 2 nhát thổi ngạt: ngửa đầu trẻ ra sau nhẹ, ngậm TOÀN BỘ miệng VÀ mũi trẻ, thổi nhẹ trong 1 giây, thấy ngực trẻ nở lên là đủ. Lặp lại chu kỳ 30 ép ngực: 2 thổi ngạt cho đến khi xe cấp cứu đến hoặc trẻ có dấu hiệu sống lại.

CPR cho trẻ em (từ 1 tuổi - 8 tuổi): Tương tự nhưng sử dụng GỐC BÀN TAY (heel of hand) hoặc cả hai tay (nếu trẻ lớn) để ép, độ sâu khoảng 5cm. Sau 30 lần ép ngực, thực hiện 2 nhát thổi ngạt: bịt mũi trẻ, ngậm kín miệng trẻ, thổi vào trong 1 giây. Tiếp tục chu kỳ 30:2.

Lưu ý quan trọng: Nếu chỉ có một người, ưu tiên ÉP NGỰC trước, không bắt buộc phải thổi ngạt (hands-only CPR vẫn hiệu quả). Nếu có hai người, một người ép ngực, một người thổi ngạt phối hợp. Không ngừng CPR cho đến khi: xe cấp cứu đến và tiếp quản, trẻ có dấu hiệu sống lại (ho, cử động, mở mắt), hoặc bạn kiệt sức hoàn toàn không thể tiếp tục (nếu có người khác, thay phiên nhau).

Bước 4: Xử Lý Bỏng Điện Và Theo Dõi#

Sau khi trẻ đã hồi sức và có dấu hiệu sống hoặc xe cấp cứu đã đến, cần xử lý các vết bỏng điện và theo dõi tình trạng.

Xử lý bỏng điện: Bỏng điện thường ở điểm tiếp xúc (tay, chân, miệng) và có thể rất sâu dù bề ngoài trông không nghiêm trọng. Rửa vết bỏng bằng nước sạch, phủ gạc vô trùng. TUYỆT ĐỐI KHÔNG bôi dầu, mỡ, kem đánh răng, hoặc bất kỳ thứ gì khác. Băng bó nhẹ nhàng. Đưa trẻ đến bệnh viện ngay để bác sĩ đánh giá tổn thương sâu bên trong.

Theo dõi sát: Ngay cả khi trẻ tỉnh lại và có vẻ ổn, vẫn CẦN PHẢI đưa trẻ đến bệnh viện để kiểm tra toàn diện. Điện giật có thể gây tổn thương tim, não, thận, cơ bên trong mà không có triệu chứng rõ ràng ngay lập tức. Bác sĩ sẽ làm điện tim đồ (ECG), xét nghiệm máu, và theo dõi trẻ ít nhất 6-24 giờ.

Dấu hiệu cần cấp cứu ngay: Bất tỉnh hoặc lơ mơ, khó thở, đau ngực, co giật, mạch đập không đều, hoặc bỏng điện diện tích lớn/sâu.

5 Sai Lầm Chết Người Khi Sơ Cứu Điện Giật#

Sai Lầm 1: Chạm Vào Trẻ Khi Trẻ Vẫn Còn Tiếp Xúc Điện#

Đây là SAI LẦM PHỔ BIẾN và CỰC KỲ NGUY HIỂM NHẤT. Phản xạ tự nhiên khi thấy con bị điện giật là lao vào kéo con ra. Tuy nhiên, nếu trẻ vẫn đang tiếp xúc với nguồn điện, bạn chạm vào trẻ, dòng điện sẽ đi qua cơ thể trẻ sang cơ thể bạn, khiến cả hai cùng bị điện giật. Có nhiều trường hợp cả gia đình cùng bị điện giật do hiệu ứng dây chuyền này.

Quy tắc vàng: NGẮT ĐIỆN TRƯỚC, cứu người sau. Nếu không thể ngắt điện, dùng vật cách điện khô. TUYỆT ĐỐI không dùng tay trần.

Sai Lầm 2: Dùng Nước Để Dập Tắt Lửa Hoặc Làm Mát Vết Bỏng Khi Điện Chưa Ngắt#

Nếu điện giật gây cháy (quần áo trẻ bốc cháy) mà điện vẫn chưa ngắt, đổ nước lên sẽ CỰC KỲ NGUY HIỂM vì nước dẫn điện. Đúng cách là NGẮT ĐIỆN TRƯỚC, sau đó mới dùng nước hoặc chăn dập tắt lửa.

Sai Lầm 3: Không Gọi Cấp Cứu Vì Nghĩ Trẻ "Đã Ổn"#

Nhiều trường hợp, sau điện giật trẻ hốt hoảng khóc hoặc tỉnh lại nhanh, cha mẹ nghĩ "may quá, không sao" và không đưa trẻ đi viện. Đây là SAI LẦM CHẾT NGƯỜI. Tổn thương do điện giật có thể không biểu hiện ngay (như rối loạn nhịp tim muộn, tổn thương cơ tim, tổn thương thận do myoglobin giải phóng từ cơ bị phá hủy). Trẻ có thể suy tim hoặc ngừng tim đột ngột sau vài giờ hoặc vài ngày.

Quy tắc vàng: MỌI trường hợp điện giật đều phải đưa trẻ đến bệnh viện khám và theo dõi, kể cả khi trẻ có vẻ khỏe mạnh.

Sai Lầm 4: Thực Hiện CPR Sai Cách Hoặc Quá Ngại Ngùng Không Làm#

Một số người sợ làm CPR sai sẽ làm trẻ tổn thương thêm, nên không dám làm. Sự thật là: nếu trẻ đã ngừng tim/ngừng thở, không có CPR thì trẻ CHẮC CHẮN tử vong. Làm CPR dù chưa hoàn hảo vẫn CHO TRẺ CƠ HỘI SỐNG. Gãy xương sườn (biến chứng có thể xảy ra khi ép ngực) vẫn tốt hơn gấp VẠN LẦN so với chết.

Quy tắc vàng: CPR không hoàn hảo vẫn tốt hơn không làm CPR. Hãy làm hết sức mình.

Sai Lầm 5: Để Trẻ Một Mình Trong Phòng Có Nhiều Ổ Cắm Điện#

Đây là sai lầm PHÒNG NGỪA. Nhiều cha mẹ nghĩ "tôi đã dặn con rồi, con biết rồi" nhưng thực tế trẻ nhỏ dưới 5 tuổi chưa có khái niệm nguy hiểm đầy đủ và tò mò rất cao. Để trẻ một mình trong phòng có ổ cắm điện hở, dây điện rủ xuống, thiết bị điện là mạo hiểm tính mạng của trẻ.

Quy tắc vàng: Phòng ngừa là tốt nhất. Che tất cả ổ cắm, cất dây điện, không để trẻ tiếp cận.

Phòng Ngừa Điện Giật: Quan Trọng Hơn Biết Sơ Cứu#

Điện giật là tai nạn có thể PHÒNG NGỪA 100% bằng các biện pháp an toàn đơn giản. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết:

Che chắn ổ cắm điện: Sử dụng nắp che ổ cắm an toàn (plug cover) cho TẤT CẢ ổ cắm trong nhà, đặc biệt ở tầm tay trẻ. Hoặc dùng ổ cắm có cửa chắn tự động (ổ cắm an toàn cho trẻ em). Chi phí chỉ vài chục nghìn đồng/cái nhưng có thể cứu mạng con.

Quản lý dây điện: Không để dây điện rủ xuống sàn, trẻ có thể kéo hoặc cắn. Dùng kẹp giữ dây, luồn dây qua ống nhựa hoặc dán chặt vào tường. Kiểm tra và thay ngay dây điện bị rách, hở lõi. Không chạy dây điện qua chỗ ẩm ướt (nhà tắm, bếp).

Thiết bị điện an toàn: Mua thiết bị điện có tem chứng nhận chất lượng (CR, VDE, UL). Không để thiết bị điện gần nước (máy sấy tóc, quạt, radio trong nhà tắm). Rút phích cắm khi không sử dụng. Không để thiết bị điện ở tầm với trẻ nhỏ (bàn ủi, nồi cơm điện, ấm đun nước).

Aptomat chống giật (ELCB/RCCB): Lắp đặt aptomat chống giật (Earth Leakage Circuit Breaker) cho toàn bộ hệ thống điện nhà. Thiết bị này tự động ngắt điện trong vòng 0.03 giây khi phát hiện rò rỉ điện, có thể cứu sống người bị điện giật. Chi phí khoảng 500.000 - 1.000.000 đồng nhưng là khoản đầu tư đáng giá.

Giáo dục trẻ: Với trẻ từ 2-3 tuổi trở lên, dạy trẻ về nguy hiểm của điện. Dạy trẻ KHÔNG được bỏ vật dụng vào ổ cắm, KHÔNG chạm vào dây điện, KHÔNG chơi gần thiết bị điện. Sử dụng hình ảnh, video minh họa về tai nạn điện giật để trẻ hiểu (phù hợp độ tuổi, không quá đáng sợ).

Kiểm tra định kỳ: Thuê thợ điện có chứng chỉ kiểm tra hệ thống điện gia đình mỗi năm một lần. Kiểm tra tiếp đất, cách điện, aptomat hoạt động tốt không. Đầu tư sửa chữa ngay nếu phát hiện sự cố.

Đặc biệt cảnh giác trong nhà tắm: Đây là nơi nguy hiểm nhất vì có nước. Không lắp ổ cắm điện trong nhà tắm (trừ ổ cắm chống nước chuyên dụng ở vị trí cao). Không sử dụng thiết bị điện khi đang tắm hoặc tay ướt. Dạy trẻ TUYỆT ĐỐI không chạm vào công tắc điện, ổ cắm khi tay ướt.

Số Điện Thoại Cấp Cứu Quan Trọng#

Cấp cứu y tế: 115 (gọi miễn phí từ mọi mạng)

Cảnh sát PCCC: 114

Điện lực (sự cố điện): 19001006 hoặc 19001289

Trung tâm chống độc: 19001288 (Bệnh viện Bạch Mai)

Lưu các số này vào điện thoại và dán ở nơi dễ thấy trong nhà. Khi gọi 115, hãy BÌNH TĨNH cung cấp thông tin: tai nạn điện giật, tuổi trẻ, tình trạng (tỉnh/bất tỉnh, thở/không thở), địa chỉ chính xác, và nghe theo hướng dẫn.

Kết Luận: Phòng Là Chính, Biết Cứu Là May#

Điện giật là tai nạn cực kỳ nguy hiểm có thể gây tử vong hoặc tàn phế vĩnh viễn ở trẻ em. Tuy nhiên, với kiến thức đúng, 90% tai nạn điện giật HOÀN TOÀN CÓ THỂ PHÒNG NGỪA, và 70% ca điện giật có thể cứu sống nếu sơ cứu đúng cách.

Hãy nhớ 4 BƯỚC SƠ CỨU QUAN TRỌNG: NGẮT ĐIỆN an toàn trước tiên (dùng vật cách điện, không dùng tay trần), kiểm tra tình trạng và gọi 115 ngay, thực hiện CPR nếu trẻ ngừng thở/ngừng tim, và xử lý vết bỏng sau đó.

Và quan trọng hơn cả, hãy ĐẦU TƯ VÀO PHÒNG NGỪA: che tất cả ổ cắm điện, quản lý dây điện, lắp aptomat chống giật, giáo dục trẻ, và kiểm tra hệ thống điện định kỳ. Chi phí cho các biện pháp an toàn chỉ vài triệu đồng nhưng có thể cứu mạng con bạn.

Đừng để bi kịch xảy ra rồi mới hối hận. Hãy hành động HÔM NAY để bảo vệ con an toàn.

Bài viết được biên soạn dựa trên hướng dẫn của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), Hiệp hội Hồi sức Châu Âu (ERC), Cục An toàn Lao động Việt Nam, và kinh nghiệm lâm sàng của các bác sĩ cấp cứu. Nội dung chỉ mang tính chất tham khảo. Khuyến khích cha mẹ tham gia khóa học sơ cấp cứu và CPR để được thực hành trực tiếp.