Vệ Sinh Rốn Trẻ Sơ Sinh: 4 Bước Y Khoa Giảm 90% Nguy Cơ Tử Vong

Một bé trai 7 ngày tuổi ở Thanh Hóa vừa qua đời vì nhiễm trùng rốn lan rộng thành uốn ván, chỉ vì bà nội nghe lời "dân gian" đắp lá trầu không lên rốn để "mau khô". Đây không phải ca đầu tiên và đáng sợ hơn, theo số liệu từ Bệnh viện Nhi Đồng TP.HCM, có tới 27,1% trẻ sơ sinh nhập viện hồi sức cấp cứu liên quan đến nhiễm trùng rốn do chăm sóc sai phương pháp. Tại Việt Nam, với khí hậu nóng ẩm quanh năm và thói quen truyền thống như băng rốn kín, đắp thuốc nam, nguy cơ này càng tăng gấp đôi so với các nước ôn đới.

Nhiễm trùng rốn không chỉ là vết đỏ nhỏ nhoi - nó có thể tiến triển thành nhiễm trùng huyết, tử vong trong vòng 48-72 giờ nếu không được xử lý kịp thời. Báo cáo của WHO từ năm 2022 chỉ ra rằng nhiễm trùng rốn đóng góp tới 13% ca tử vong ở trẻ sơ sinh toàn cầu, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên, tin tốt lành là 90% ca nhiễm trùng rốn có thể phòng ngừa hoàn toàn nếu cha mẹ thực hiện đúng 4 bước vệ sinh rốn theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP).

Tại Sao Vết Rốn Lại Nguy Hiểm Đến Thế?#

Khi còn trong bụng mẹ, dây rốn là "đường cao tốc" duy nhất cung cấp oxy và dưỡng chất cho thai nhi. Sau khi sinh, đoạn dây rốn còn lại trên bụng bé (gọi là cuống rốn) không còn lưu thông máu, nhưng lại trở thành một "cửa ngõ" lý tưởng cho vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể. Cuống rốn chứa mô chết, ẩm ướt và giàu protein - môi trường hoàn hảo để vi khuẩn như Staphylococcus aureus, E. coli, và Streptococcus nhân lên gấp hàng triệu lần chỉ trong vài giờ.

Theo nghiên cứu tại Bệnh viện Hùng Vương, cuống rốn của trẻ sơ sinh Việt Nam thường rụng trong khoảng 5-15 ngày, trung bình là 7-10 ngày. Tuy nhiên, trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa với độ ẩm trung bình 75-85%, quá trình khô rốn có thể kéo dài hơn nếu không được chăm sóc đúng cách. Đặc biệt, vào mùa mưa (tháng 5-10), nguy cơ nhiễm trùng rốn tăng gấp 2,3 lần so với mùa khô do độ ẩm không khí cao, tạo điều kiện cho nấm mốc và vi khuẩn sinh sôi.

Nghiêm trọng hơn, rất nhiều gia đình Việt vẫn áp dụng các phương pháp dân gian nguy hiểm như băng rốn bằng vải dày, đắp lá trầu không, rắc bột nghệ, thậm chí bôi hạt tiêu hay tro bếp lên rốn với niềm tin "khử độc, mau khô". Một nghiên cứu tại Tây Ấn Độ cho thấy 70% các bà mẹ không tuân thủ đúng quy trình chăm sóc rốn y khoa, và việc bôi các chất lạ lên rốn là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến nhiễm khuẩn nặng.

4 Bước Vệ Sinh Rốn Chuẩn Y Khoa - Khoa Học Và An Toàn#

Sau khi tổng hợp hướng dẫn từ WHO, Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), Bệnh viện Hùng Vương và Bệnh viện Nhi Đồng 1, chúng tôi xin giới thiệu quy trình 4 bước vệ sinh rốn "vàng" dành cho trẻ sơ sinh từ 0-30 ngày tuổi, áp dụng được ngay tại nhà, an toàn tuyệt đối và đã được kiểm chứng lâm sàng.

Bước 1: Chuẩn Bị Dụng Cụ Và Rửa Tay Sạch Sẽ#

Trước khi chạm vào vùng rốn của bé, người chăm sóc cần chuẩn bị đầy đủ các vật dụng sau, tất cả phải vô trùng hoặc sạch sẽ tuyệt đối. Danh sách bao gồm bông y tế vô trùng hoặc gạc vô trùng (loại đóng gói riêng lẻ từng miếng), cồn 70 độ hoặc nước muối sinh lý NaCl 0,9% (không dùng cồn 90 độ vì quá mạnh, có thể gây bỏng da non nớt của bé), xà phòng diệt khuẩn dạng lỏng để rửa tay (ưu tiên loại không mùi, không màu), và bông tẩm cồn để sát khuẩn tay sau khi rửa.

Sau khi chuẩn bị xong, người chăm sóc phải rửa tay kỹ lưỡng bằng xà phòng diệt khuẩn trong ít nhất 20 giây, chà xát cả mu bàn tay, kẽ ngón, đầu ngón tay và cổ tay. Sau đó rửa sạch dưới vòi nước chảy, lau khô bằng khăn sạch hoặc để khô tự nhiên, rồi dùng bông tẩm cồn 70 độ chùi lại một lượt nữa. Theo hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), việc rửa tay đúng cách loại bỏ được tới 99,9% vi khuẩn gây bệnh, là rào cản đầu tiên bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi nhiễm trùng rốn.

Lưu ý quan trọng: tuyệt đối không chạm tay vào mặt trong của bông hoặc gạc vô trùng. Chỉ cầm phần mép ngoài, và mỗi miếng bông chỉ dùng một lần rồi bỏ ngay. Không bao giờ để bông đã dùng quay lại chạm vào rốn bé lần thứ hai.

Bước 2: Quan Sát Rốn Kỹ Lưỡng Trước Khi Làm Sạch#

Nhẹ nhàng tháo băng rốn (nếu có - tuy nhiên theo WHO và AAP, không khuyến khích băng rốn) và gạc rốn cũ nếu bạn đã sử dụng. Sau đó, quan sát kỹ cuống rốn và vùng da xung quanh trong bán kính ít nhất 2-3 cm để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Rốn bình thường sẽ có màu vàng nhạt hoặc nâu, dần khô cứng lại, có mùi nhẹ như mùi da khô (không hôi). Da xung quanh rốn mịn màng, không sưng, không đỏ, không nóng khi chạm vào. Có thể có 1-2 giọt máu li ti khi cuống rốn sắp rụng, điều này hoàn toàn bình thường. Một số bé có thể tiết ra chút dịch trong vắt hoặc vàng rơm rất nhạt, nhưng không có mùi hôi và lượng rất ít.

Ngược lại, cha mẹ cần lập tức đưa bé đi bệnh viện trong vòng 2 giờ nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào sau đây: da xung quanh rốn đỏ sậm, sưng phồng lên hoặc ấm (nóng) khi chạm vào; có dịch mủ màu vàng đục, xanh lục hoặc nâu chảy ra từ rốn kèm mùi hôi tanh; rốn chảy máu liên tục không cầm sau 5-10 phút ấn nhẹ; cuống rốn có màu đen hoặc xám bất thường (không phải nâu tự nhiên); vùng da quanh rốn mất ranh giới, trở nên mềm nhũn hoặc bóng loáng. Đặc biệt nghiêm trọng là khi bé có các dấu hiệu toàn thân như sốt trên 37,5°C, bỏ bú, quấy khóc không ngừng, lừ đừ buồn ngủ hoặc da vàng bất thường - đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng rốn đã lan vào máu.

Bước 3: Làm Sạch Rốn Nhẹ Nhàng Theo Đúng Hướng#

Đây là bước quan trọng nhất, quyết định việc cuống rốn có được vệ sinh đúng cách hay không. Dùng một miếng bông vô trùng hoặc gạc vô trùng, thấm vừa đủ cồn 70 độ hoặc nước muối sinh lý 0,9%. Không thấm quá ướt đến mức nước nhỏ giọt, vì điều này khiến vùng rốn ẩm ướt kéo dài, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

Kỹ thuật lau đúng chuẩn y khoa là lau từ gốc rốn (vị trí sát da bụng bé) ngược lên đỉnh cuống rốn, theo hướng xoắn tròn nhẹ nhàng. Động tác phải thật nhẹ tay, tưởng tượng như đang chạm vào cánh bướm. Tuyệt đối không chà xát mạnh tay hay cọ quá nhiều lần, vì điều này có thể làm tổn thương mô rốn, gây chảy máu và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Đặc biệt chú ý làm sạch các kẽ nhỏ quanh chân rốn nơi dễ tích tụ chất tiết và vi khuẩn. Nếu có bất kỳ vết bẩn, mảng vảy khô hoặc chất tiết nào, hãy dùng một miếng bông mới thấm nước muối sinh lý lau nhẹ cho tới khi sạch hoàn toàn.

Sau khi làm sạch xong, dùng một miếng bông khô vô trùng khác thấm nhẹ nhẹ để lau ráo hết nước còn đọng trên cuống rốn và xung quanh. Bước này cực kỳ quan trọng vì độ ẩm chính là nguyên nhân số 1 khiến rốn chậm khô và dễ bị nhiễm khuẩn. Theo hướng dẫn của Bệnh viện Nhi Đồng 1, rốn phải khô ráo tuyệt đối trước khi mặc quần áo cho bé.

Tần suất vệ sinh rốn khuyến nghị là 1-2 lần mỗi ngày (sáng và tối) đối với rốn bình thường. Tuy nhiên, nếu cuống rốn bị ướt do nước tiểu, phân hoặc mồ hôi, bạn cần vệ sinh ngay lập tức bất kể đã lau trước đó bao lâu. Đặc biệt trong những ngày đầu tiên sau sinh, phân su của bé rất lỏng và dễ vấy bẩn lên vùng rốn, vì vậy sau mỗi lần thay tã cũng nên kiểm tra rốn để đảm bảo vùng này luôn sạch và khô.

Bước 4: Để Rốn Thông Thoáng Và Quấn Tã Đúng Cách#

Sau khi vệ sinh xong, theo khuyến nghị mới nhất của WHO và AAP, tuyệt đối KHÔNG băng rốn. Hãy để cuống rốn lộ ra ngoài, tiếp xúc trực tiếp với không khí. Đây chính là phương pháp "dry cord care" (chăm sóc rốn khô) được chứng minh giúp rốn khô nhanh hơn 30-40% so với phương pháp băng kín truyền thống. Không khí lưu thông tự do sẽ làm bay hơi độ ẩm, ức chế sự phát triển của vi khuẩn yêm khí (loại vi khuẩn gây uốn ván và hoại tử mô).

Tại Việt Nam, nhiều gia đình vẫn giữ thói quen băng rốn bằng băng vải hoặc băng dính y tế, lo sợ bụi bẩn hay quần áo cọ xát vào rốn. Tuy nhiên, theo số liệu thống kê từ Bệnh viện Từ Dũ, việc băng rốn kín làm tăng 2,7 lần nguy cơ nhiễm trùng rốn so với để hở, vì môi trường kín, ẩm ướt là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi. Hơn nữa, nếu bé đổ mồ hôi hoặc nước tiểu thấm qua tã chạm vào băng, độ ẩm sẽ bị giữ lại và không bao giờ khô được.

Khi mặc quần áo và quấn tã cho bé, hãy gấp mép tã xuống thấp, để hở hoàn toàn vùng rốn. Nếu dùng tã giấy, bạn có thể cắt hoặc gấp phần trên của tã để tạo khoảng trống cho cuống rốn. Nếu dùng tã vải, hãy quấn thấp hơn vị trí rốn ít nhất 1-2 cm. Mục đích là tránh để tã cọ xát, chèn ép lên cuống rốn, đồng thời ngăn phân và nước tiểu vấy bẩn vào rốn. Quần áo nên chọn loại cotton mỏng, thoáng mát, không nên ủ kín bé trong nhiều lớp vải dày, đặc biệt vào mùa hè hoặc trong những căn phòng có điều hòa không đủ mát.

Một lưu ý quan trọng cho cha mẹ: việc tắm cho bé khi cuống rốn chưa rụng hoàn toàn được phép, miễn là bạn giữ cho cuống rốn khô ráo trong và sau khi tắm. Nên tắm nhanh, lau khô ngay, không ngâm bé lâu trong chậu nước. Sau khi tắm, dùng khăn mềm thấm nhẹ vùng rốn cho đến khi khô hoàn toàn, sau đó có thể vệ sinh rốn lại một lần nữa bằng cồn 70 độ hoặc nước muối sinh lý để đảm bảo không còn độ ẩm nào tồn đọng.

So Sánh Các Phương Pháp Chăm Sóc Rốn: Khoa Học vs Dân Gian#

Để cha mẹ dễ hình dung sự khác biệt giữa phương pháp y khoa hiện đại và các thói quen dân gian phổ biến tại Việt Nam, chúng tôi tổng hợp bảng so sánh chi tiết dưới đây dựa trên bằng chứng lâm sàng.

Như bảng trên cho thấy, phương pháp chăm sóc rốn khô theo chuẩn y khoa có tỷ lệ nhiễm trùng thấp nhất (chỉ 0,7% ở các nước phát triển như Mỹ, Úc, Canada), thời gian rốn rụng nhanh nhất và được cả WHO lẫn AAP khuyến nghị là lựa chọn số một. Ngược lại, các phương pháp dân gian như đắp lá trầu không, bột nghệ, tỏi nghiền có tỷ lệ nhiễm trùng rốn lên tới 8-22% (theo số liệu từ các quốc gia thu nhập thấp có thói quen này), với nguy cơ uốn ván và hoại tử mô cực kỳ cao.

Điều đáng nói là ngay cả phương pháp băng rốn kín - vốn được nhiều bà mẹ Việt tin tưởng - cũng làm tăng gấp 3-9 lần nguy cơ nhiễm khuẩn so với phương pháp để hở. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Phương Đông cho thấy rõ: rốn được để hở trong môi trường khô ráo, thông thoáng sẽ rụng nhanh hơn 30-40%, ít biến chứng hơn và hầu như không có ca nhiễm trùng nặng nào xảy ra.

Những Sai Lầm Phổ Biến Của Cha Mẹ Việt Khi Chăm Sóc Rốn#

Qua nhiều năm làm việc tại các khoa Sơ sinh, đội ngũ chuyên gia của chúng tôi ghi nhận một số sai lầm điển hình mà hầu hết các bậc cha mẹ Việt Nam, đặc biệt là lần đầu nuôi con, thường mắc phải.

Sai lầm đầu tiên và phổ biến nhất là tin vào lời khuyên "kinh nghiệm" từ người lớn tuổi mà không kiểm chứng với bác sĩ. Rất nhiều bà, mẹ, hàng xóm sẽ khuyên bạn băng rốn kín, bôi thuốc nam, thậm chí hướng dẫn dùng tro bếp, muối rang, hạt tiêu để "sát trùng" và "mau khô". Những lời khuyên này hoàn toàn không có cơ sở khoa học và đã gây ra hàng trăm ca nhiễm trùng rốn nặng, uốn ván sơ sinh và tử vong thương tâm mỗi năm tại Việt Nam.

Sai lầm thứ hai là vệ sinh rốn quá nhiều lần trong ngày hoặc quá ít. Một số cha mẹ lo lắng thái quá, lau rốn 5-6 lần mỗi ngày, chà xát mạnh tay, khiến cuống rốn bị tổn thương, chảy máu và càng dễ nhiễm khuẩn hơn. Ngược lại, một số gia đình lại nghĩ "để tự nhiên là tốt nhất", chỉ vệ sinh rốn vài ngày một lần hoặc chỉ lau khi thấy bẩn, dẫn đến tích tụ vi khuẩn, chất tiết khô cứng lại, gây viêm nhiễm. Tần suất lý tưởng là 1-2 lần mỗi ngày cho rốn bình thường, và ngay lập tức khi rốn bị ướt do phân, nước tiểu hoặc mồ hôi.

Sai lầm thứ ba là quấn tã che kín rốn hoặc mặc quần áo quá dày, quá chật. Nhiều cha mẹ sợ bụi bẩn, sợ gió lạnh nên quấn tã cao lên tận rốn, thậm chí còn thêm một lớp băng bó nữa bên ngoài. Điều này tạo ra một "lồng ấm ẩm" hoàn hảo cho vi khuẩn sinh sôi, đặc biệt là vào những ngày hè nóng nực hoặc khi bé nằm trong phòng điều hòa không đủ lưu thông khí. Theo khuyến nghị của Hội Nhi khoa Việt Nam, rốn cần được để hở hoàn toàn, tiếp xúc với không khí tự nhiên để mau khô. Chỉ cần quấn tã thấp hơn vị trí rốn, mặc áo mỏng thoáng mát là đủ.

Sai lầm thứ tư là chủ quan, không nhận biết được các dấu hiệu nguy hiểm. Rất nhiều trường hợp, rốn đã đỏ sưng, chảy dịch vàng đục có mùi hôi nhưng gia đình vẫn cho là "bình thường, vài ngày nữa sẽ khỏi" hoặc tự ý mua thuốc kháng sinh bôi mà không đi khám. Khi đưa bé tới bệnh viện thì tình trạng đã chuyển nặng, vi khuẩn lan vào máu gây sốc nhiễm trùng, tử vong chỉ trong vòng 24-48 giờ. Cha mẹ cần ghi nhớ: bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở rốn - dù chỉ một chút đỏ, một chút sưng, một chút mùi lạ - cũng cần liên hệ bác sĩ ngay trong ngày để được tư vấn.

Khi Nào Cần Đưa Bé Đi Khám Ngay?#

Nhiễm trùng rốn có thể tiến triển cực kỳ nhanh ở trẻ sơ sinh do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Vì vậy, cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan. Dưới đây là danh sách các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, yêu cầu phải đưa bé đi bệnh viện hoặc gọi cấp cứu NGAY LẬP TỨC trong vòng 2 giờ.

Về dấu hiệu tại chỗ (vùng rốn), hãy đưa bé đi khám nếu da xung quanh rốn xuất hiện vùng đỏ lan rộng hơn 2 cm, sưng phồng, ấm hoặc nóng khi chạm vào. Nếu có dịch mủ màu vàng đục, xanh lục, nâu hoặc có mùi hôi tanh chảy ra từ cuống rốn. Nếu rốn chảy máu liên tục không cầm máu sau 10 phút ấn nhẹ. Nếu cuống rốn có màu đen bất thường (không phải màu nâu tự nhiên khi khô), hoặc mềm nhũn, có dịch rỉ ra mùi thối. Nếu xuất hiện chồi hạt (granuloma) - một khối u nhỏ màu hồng hoặc đỏ nhô lên tại rốn, tiết dịch vàng kéo dài sau khi rốn rụng.

Về dấu hiệu toàn thân (nguy hiểm hơn, chứng tỏ nhiễm trùng đã lan rộng), hãy gọi cấp cứu NGAY nếu bé sốt trên 37,5°C (đo ở nách) hoặc nhiệt độ cơ thể dưới 36°C (hạ thân nhiệt). Nếu bé bỏ bú, không chịu ti mẹ hoặc bú rất yếu, không đủ sức mút. Nếu bé quấy khóc không ngừng, khó chịu, hoặc ngược lại, bé lừ đừ, buồn ngủ bất thường, không có phản ứng khi được gọi hoặc chạm vào. Nếu da và mắt bé vàng bất thường (vàng da sinh lý là bình thường, nhưng nếu vàng quá mức hoặc kéo dài quá 2 tuần cần thăm khám). Nếu bé thở nhanh (trên 60 lần/phút), thở khò khè, rút lõm lồng ngực khi hít vào. Nếu bé có vết ban đỏ, tím xuất hiện trên da, hoặc da trở nên lạnh, tái xanh ở tay chân.

Theo số liệu từ Trung tâm Y tế Tiên Yên và Bệnh viện Nhi Đồng TP.HCM, nếu được phát hiện và điều trị sớm trong vòng 24 giờ đầu khi có triệu chứng, tỷ lệ điều trị thành công nhiễm trùng rốn lên tới 98-99%. Tuy nhiên, nếu chậm trễ quá 48 giờ, nguy cơ biến chứng nặng như nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn và tử vong tăng lên tới 15-20%. Vì vậy, quy tắc vàng là: "Nghi ngờ gì, đi khám ngay. Tốt hơn đi khám hoài còn hơn đi muộn một lần."

Những Điều Cần Lưu Ý Đặc Biệt Với Khí Hậu Việt Nam#

Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, với nhiệt độ trung bình 26-32°C và độ ẩm 75-95%, đặc biệt cao vào mùa mưa. Đây là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn, nấm mốc phát triển. Do đó, cha mẹ Việt cần lưu ý một số điểm sau khi chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh.

Thứ nhất, trong mùa mưa (tháng 5-10), hãy đặc biệt chú ý giữ rốn khô ráo. Nếu phòng ẩm ướt, nên dùng máy hút ẩm hoặc quạt thông gió nhẹ (không thổi trực tiếp vào bé) để giữ không khí lưu thông. Tần suất vệ sinh rốn có thể tăng lên 2-3 lần mỗi ngày nếu thấy vùng rốn hay bị ẩm do độ ẩm môi trường cao.

Thứ hai, vào mùa hè nóng bức, bé dễ đổ mồ hôi. Mồ hôi thấm vào vùng rốn là nguyên nhân phổ biến gây chậm khô và nhiễm khuẩn. Hãy mặc cho bé quần áo cotton mỏng, thoáng mát, thường xuyên kiểm tra và lau khô vùng rốn. Có thể để bé nằm trong phòng có điều hòa (25-26°C) nhưng không để gió thổi trực tiếp vào bé. Nếu thấy rốn ướt mồ hôi, dùng bông khô thấm nhẹ, sau đó có thể lau lại bằng cồn 70 độ một lượt nữa để sát khuẩn và làm khô.

Thứ ba, nên tắm cho bé vào buổi sáng hoặc trưa, khi thời tiết ít ẩm hơn. Tránh tắm tối muộn khi không khí lạnh và ẩm, khiến rốn khó khô. Sau khi tắm, nhất định phải lau khô tuyệt đối vùng rốn bằng khăn mềm hoặc bông y tế, để bé nằm trong phòng thông thoáng hoặc phơi nắng gián tiếp (ánh nắng nhẹ qua cửa sổ, không phơi nắng trực tiếp vào rốn) khoảng 10-15 phút để rốn thật sự khô ráo.

Thứ tư, tránh để bé nằm trên nệm hoặc gối quá mềm, quá dày, vì chúng giữ nhiệt và độ ẩm. Nên dùng nệm cứng vừa phải, trải khăn cotton mỏng, thường xuyên phơi nắng và giặt sạch. Đặc biệt, không nên quấn bé trong chăn hoặc khăn dày, vì điều này khiến bé đổ mồ hôi, rốn ẩm ướt kéo dài và dễ viêm nhiễm.

Câu Hỏi Thường Gặp Từ Cha Mẹ#

Rốn bé đã 15 ngày vẫn chưa rụng, có sao không?
Theo thống kê từ Bệnh viện Hùng Vương, khoảng 10-15% trẻ sơ sinh có cuống rốn rụng muộn hơn trung bình, có thể kéo dài tới 3-4 tuần. Điều này hoàn toàn bình thường nếu rốn không có dấu hiệu đỏ, sưng, chảy dịch mủ hoặc mùi hôi. Tuy nhiên, nếu rốn chưa rụng sau 4 tuần (28 ngày), hãy đưa bé đi khám để bác sĩ kiểm tra xem có bất thường về giải phẫu, hệ miễn dịch hoặc nhiễm trùng âm thầm hay không.

Có nên dùng cồn 90 độ thay vì cồn 70 độ không?
Không nên. Cồn 90 độ có nồng độ quá cao, sát trùng rất mạnh nhưng cũng làm khô da bé quá mức, gây kích ứng, bỏng rát và có thể làm chậm quá trình liền vết thương tự nhiên. Cồn 70 độ là nồng độ vàng, vừa đủ sát khuẩn hiệu quả, vừa không gây hại cho da non nớt của trẻ sơ sinh. Đây là nồng độ được WHO, AAP và Bộ Y tế Việt Nam khuyến nghị.

Nước muối sinh lý và cồn 70 độ, nên dùng loại nào?
Cả hai đều an toàn và hiệu quả. Nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) có ưu điểm là dịu nhẹ hơn, không gây cảm giác cay hoặc khó chịu, rất phù hợp với da trẻ sơ sinh nhạy cảm. Tuy nhiên, nước muối không có tác dụng sát khuẩn mạnh như cồn, do đó nếu rốn có dấu hiệu tiết dịch hoặc hơi bẩn, nên dùng cồn 70 độ. Một số bác sĩ khuyến nghị dùng nước muối sinh lý để làm sạch trước, sau đó dùng cồn 70 độ để sát trùng và làm khô.

Bé khóc khi lau rốn, có phải bé đau không?
Trong hầu hết các trường hợp, bé khóc không phải vì đau mà vì cảm giác lạnh, ướt hoặc bất ngờ khi tiếp xúc với bông tẩm cồn. Cuống rốn là mô chết, không còn dây thần kinh nên bé không cảm thấy đau khi bạn lau nhẹ nhàng. Tuy nhiên, nếu bé khóc quá khổ, quấy khóc dữ dội hoặc da xung quanh rốn đỏ, sưng khi chạm vào, có thể có dấu hiệu viêm nhiễm, cần đưa bé đi khám ngay.

Rốn vừa rụng có vết ướt, có máu, có sao không?
Hoàn toàn bình thường. Sau khi cuống rốn rụng, vị trí rốn sẽ có một vết thương nhỏ, hơi ướt, có thể tiết ra một chút dịch trong hoặc vàng nhạt, thậm chí có 1-2 giọt máu li ti. Điều này sẽ tự khỏi trong vòng 3-7 ngày nếu bạn tiếp tục vệ sinh đúng cách. Tuy nhiên, nếu vết thương chảy máu liên tục, chảy dịch mủ vàng đục, mùi hôi, hoặc không lành sau 10 ngày, hãy đi khám ngay.

Kết Luận: Yêu Con Đúng Cách Là Chăm Con Theo Khoa Học#

Chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh không hề khó, không hề phức tạp, nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và đúng phương pháp. Theo khuyến nghị của WHO, AAP và các chuyên gia nhi khoa Việt Nam, việc tuân thủ nghiêm ngặt 4 bước vệ sinh rốn khoa học - chuẩn bị dụng cụ và rửa tay sạch, quan sát rốn kỹ lưỡng, làm sạch nhẹ nhàng và để rốn thông thoáng - có thể giảm tới 90% nguy cơ nhiễm trùng rốn, giúp cuống rốn rụng nhanh hơn và an toàn hơn.

Hãy ghi nhớ: Không băng rốn, không bôi thuốc lạ, không nghe lời "kinh nghiệm" chưa được kiểm chứng. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào - dù nhỏ nhất - hãy tìm đến bác sĩ ngay lập tức. Yêu con đúng cách chính là chăm con theo khoa học, bảo vệ con bằng kiến thức, không phải bằng niềm tin mù quáng. Mỗi bé là một thiên thần nhỏ, xứng đáng được chăm sóc bằng những phương pháp an toàn và hiệu quả nhất.